Loop een willekeurige supermarkt binnen en je ziet het overal: "+50% eiwit" op de yoghurtbeker, "high protein" op de chipszak, zelfs op een reep pudding. Wat vroeger een schap voor sportvoeding was, is nu gewoon het zuivelgangpad. Maar heb je al die extra eiwitten eigenlijk nodig, of betaal je vooral voor een sticker?
Waarom elk schap nu om eiwit draait
De eiwit-hype komt niet uit het niets. Onderzoekers van Wageningen University & Research schrijven dat Nederlanders nog altijd zo'n 61 procent van hun eiwitten uit dierlijke bronnen halen, terwijl het Voedingscentrum juist naar een verhouding van fifty-fifty tussen dierlijk en plantaardig wil, zo meldt WUR. Fabrikanten hebben daar een eigen antwoord op gevonden: ze voegen extra wei-eiwit of melkeiwit toe aan producten die daar vroeger niks mee te maken hadden. Griekse yoghurt, kwark, zelfs chips en koekjes krijgen een eiwitboost, puur omdat het verkoopt.
Supermarkten spelen daar gretig op in. Waar een paar jaar geleden alleen de sportschaal eiwitrepen en wei-eiwitpoeder had, vind je nu "protein" varianten van vrijwel elk basisproduct: pudding, vla, zelfs brood en pasta. De verpakking schreeuwt vaak harder over het eiwitgehalte dan over de rest van de ingrediënten, en dat is precies waar het bij marketing om draait.
Je ziet dezelfde trend terug bij de vezelrage die we eerder beschreven. Eerst was het koolhydraten vermijden, toen kwam de focus op vezels, en nu is eiwit het nieuwe toverwoord op elk etiket. Voedingstrends wisselen elkaar razendsnel af, maar de onderliggende boodschap van voedingsdeskundigen blijft hetzelfde: een gevarieerd voedingspatroon wint het uiteindelijk altijd van een los supplement.
Hoeveel eiwit heb je nou echt nodig
Voor een gezonde volwassene geldt een vuistregel van ongeveer 0,8 gram eiwit per kilo lichaamsgewicht per dag. Weeg je 70 kilo, dan kom je uit op zo'n 56 gram. Dat is minder dan je denkt: een eitje, een glas melk, twee sneetjes kaas en een handje noten tikken dat al grotendeels aan.
Voor sommige groepen ligt de behoefte hoger. Sporters die aan krachttraining doen, zwangere vrouwen en vooral ouderen hebben baat bij meer, soms rond de 1 gram per kilo, om spierverlies tegen te gaan. Maar voor de gemiddelde kantoorwerker die drie keer per week wandelt, is een extra eiwitshake naast een normale maaltijd vooral overbodig.
Wat de fabrikant je niet op de verpakking zet
De Belgische consumentenorganisatie Test-Aankoop zocht het voor meerdere eiwitrijke producten uit en concludeerde dat ze vaak duurder zijn dan de gewone variant, terwijl de meeste mensen die extra eiwitten helemaal niet nodig hebben, blijkt uit hun onderzoek. Een eiwitrijke pudding levert je vaak niet meer voedingswaarde op dan een gewone yoghurt met een schep kwark erdoorheen, alleen betaal je voor het eerste al snel het dubbele.
Er zit ook een ander addertje onder het gras. Om een product eiwitrijk te laten lijken, wordt er soms juist meer suiker of vulstof toegevoegd om de smaak goed te houden. Een eiwitrijke pudding met toegevoegde smaakstoffen kan zo op het eerste gezicht gezonder lijken dan hij werkelijk is. Dat is precies waarom het lonend is om het etiket te lezen in plaats van alleen de voorkant van de verpakking te geloven. We schreven eerder al over de tientallen namen die suiker op een etiket kan hebben, en die les geldt hier net zo goed.
Wanneer een eiwitrijk product wel zin heeft
Er zijn situaties waarin een eiwitrijk product wel degelijk helpt. Na een intensieve training heeft je lichaam sneller herstel bij een portie met voldoende eiwit, en een eiwitrijke tussendoortje houdt je langer verzadigd dan een reep met vooral suiker. Voor ouderen die moeite hebben om genoeg te eten, kan een eiwitrijke drinkvoeding of yoghurt net het verschil maken tussen voldoende binnenkrijgen en net tekortkomen.
Het heeft dus niet zozeer te maken met eiwit zelf, maar met wie het nodig heeft en in welke situatie. Een twintiger die drie keer per week sport en al genoeg vlees, vis, peulvruchten en zuivel eet, heeft geen extra eiwitpoeder in zijn koffie nodig. Iemand die weinig eetlust heeft of veel spiermassa probeert op te bouwen, kan er juist wel baat bij hebben.
Zo kies je slim tussen de eiwitschappen
Kijk eerst naar wat je al eet voordat je een duurder "high protein" product koopt. Gebruik eventueel de gratis Mijn Eetmeter-app van het Voedingscentrum om een week bij te houden hoeveel eiwit je binnenkrijgt, dan weet je meteen of een extra portie nodig is. En vergelijk de voedingswaardetabel op de achterkant: vaak levert een gewone Griekse yoghurt met wat extra kwark erdoorheen net zoveel eiwit op als de "protein" variant, voor een paar euro minder per week.
Voel je je toch aangetrokken tot al die chips en koekjes met een eiwitlabel, bedenk dan dat het vooral een marketingverhaal is dat inspeelt op een trend. Net als bij het artikel dat we eerder schreven over ultrabewerkt voedsel, geldt ook hier: een stickertje maakt een product niet automatisch gezonder. Kijk naar het hele plaatje, niet naar één getal op de verpakking.