Loop je weleens door de supermarkt en zie je ineens potjes koffie met "lion's mane" of "reishi" op het etiket? Je bent niet de enige. Paddenstoelenkoffie is in 2026 van een nichedrankje voor wellnesswinkels uitgegroeid tot iets dat gewone koffiezaken gewoon op de kaart zetten. Maar wat zit er precies in, en houden de beloftes over meer energie en minder stress eigenlijk stand?
De hype komt uit de Amerikaanse koffiebar
In de Verenigde Staten is paddenstoelenkoffie dit jaar niet langer een product dat je alleen online bij een supplementenwinkel koopt. Volgens Tasting Table serveert de Britse keten Black Sheep Coffee inmiddels drankjes met lion's mane, collageen en prebiotische vezels, en brengen merken als Four Sigmatic en Renude eigen mengsels en instant-poeders op de markt. De belofte klinkt steeds hetzelfde: cafeïne zonder de jittery piek en crash, plus extra focus en minder stress door de toegevoegde paddenstoelen.
In Nederland zie je hetzelfde patroon. Merken als Clearly Not Coffee en Bonjour liggen naast de gewone potten koffie, en je betaalt er flink voor. Een pak van 300 gram paddenstoelenkoffie kostte volgens een rondgang van consumentenprogramma Radar van AVROTROS in 2024 doorgaans 15 tot 20 euro, tegenover 4 tot 7 euro voor een vergelijkbaar pak gewone gemalen koffie.
Wat zit er nu echt in dat kopje
Paddenstoelenkoffie is gewone gemalen koffie met een extract van een of meer geneeskrachtige paddenstoelen erdoorheen. De vier die je het vaakst tegenkomt zijn lion's mane (Hericium erinaceus), chaga (Inonotus obliquus), reishi (Ganoderma lucidum) en cordyceps (Cordyceps sinensis). Ze worden al eeuwen gebruikt in de traditionele Chinese geneeskunde, maar dat is iets anders dan wetenschappelijk bewijs dat ze ook werken zoals de verpakking suggereert.
Het aandeel paddenstoelenextract in zo'n pak is meestal klein. Bij het merk Superfoodies ging het in 2024 bijvoorbeeld om 5 procent mushroomextract, meldde Radar destijds. Dat is te weinig om het cafeïnegehalte merkbaar te verlagen, ook al wordt dat door verkopers soms wel beweerd.
Wat het Voedingscentrum er zelf van vindt
Een woordvoerder van het Voedingscentrum zei al in 2024 tegen Radar: "Er is dus geen goed en voldoende bewijs dat mushroomcoffee specifieke gezondheidsvoordelen heeft." Verkopers noemen onder meer minder stress, meer energie, betere slaap, een sterker immuunsysteem en voordelen voor huid, haar, spijsvertering en hart- en vaatziekten. Volgens het Voedingscentrum is geen van die claims voldoende onderzocht, en ze staan ook niet in het Europese register van goedgekeurde gezondheidsclaims. Dat betekent dat fabrikanten ze eigenlijk niet eens mogen gebruiken.
Voedselveiligheidsexpert Wieke van der Vossen van het Voedingscentrum ging begin 2025 nog een stap verder in een gesprek dat mannenmagazine JFK optekende uit Quest: "Ze maken allerlei claims, maar geen enkele mag. Het is zelfs illegaal." Ze noemde de gezondheidsbelofte van paddenstoelenkoffie "een hoop gebakken lucht". Binnen de EU mag je pas beweren dat een product stress verlaagt of weerstand verhoogt als dat wetenschappelijk is onderbouwd én goedgekeurd door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA. Voor paddenstoelenkoffie en de losse paddenstoelen is dat nooit gebeurd.
Waarom "adaptogeen" geen harde wetenschap is
De term "adaptogeen" komt oorspronkelijk uit de kruidengeneeskunde en wordt al sinds de jaren vijftig gebruikt, oorspronkelijk in de Sovjet-Unie, meldt consumentenorganisatie Test-Aankoop. Het is dus geen erkende medische of wettelijke term, maar een marketingwoord dat suggereert dat een stof je lichaam helpt zich aan te passen aan stress. Klinkt mooi, maar zonder EFSA-goedkeuring is het precies dat: suggestie.
Ook het onderzoek naar de losse paddenstoelen zelf is dun. Voor lion's mane bestaan er een paar kleine pilotstudies bij mensen met milde cognitieve achteruitgang die een voorzichtig positief effect laten zien, maar bij gezonde volwassenen vonden onderzoekers geen verbetering in verwerkingssnelheid of stress, en in één studie zelfs eerder een negatief effect op het geheugen. Voor echte conclusies zijn grotere en langere studies bij mensen nodig, en die zijn er nog niet.
Wat dit betekent voor je ochtendkoffie
Het goede nieuws is dat je ochtendkoffie op zichzelf allang prima in je dieet past. Gefilterde koffie zonder suiker staat gewoon in de Schijf van Vijf, en diverse studies koppelen twee tot vier koppies per dag aan een lager risico op hart- en vaatziekten, beroertes en diabetes type 2. Je hoeft er dus geen paddenstoelenpoeder bij te strooien om van die voordelen te profiteren.
Wil je paddenstoelenkoffie toch proberen, doe dat dan omdat je de smaak of het ritueel leuk vindt, niet omdat je denkt dat het een medicijn is. Vergelijk het gerust met andere koffietrends die net zo hard gaan: wie de Vietnamese eierkoffie al heeft geprobeerd, weet dat een nieuwe bereidingswijze niet altijd om gezondheid draait, soms is het puur een lekkere verrassing. En net als bij hojicha als alternatief voor matcha, mag je gerust kiezen op smaak in plaats van op een gezondheidsbelofte die niemand hard kan maken.
Check voor je 20 euro neertelt voor een pak ook even het etiket. Zoals we eerder al schreven over verborgen suiker op etiketten, loont het om claims op de verpakking altijd kritisch te lezen, en paddenstoelenkoffie is daar een schoolvoorbeeld van.